Người duy nhất của một dòng
TRẦN HIỀN NAM
Tôi cứ băn khoăn mãi về “tít” của bài viết này. Lê Văn Nghĩa là cây viết đặc sắc của một dòng văn học hài hước, trào phúng thì quyết không thể là sai, nhưng là người viết duy nhất của dòng này (thời hiện tại) thì đã phải hay chưa? Nhưng rồi cứ nhìn đi nhìn lại lúc này ở dòng này còn những ai cùng Lê Văn Nghĩa nữa nhỉ? Thật ra cũng có thể còn người này, người kia, nhưng xem ra cũng chỉ thi thoảng “tạt” sang, khi bài thơ, câu phú, lúc tiểu phẩm, truyện cười… để “thêm muối, thêm ớt” cho thêm vui đời văn của mình chứ đeo đuổi và sáng tác bền bỉ hàng chục năm liền chỉ trên một dòng này họa chăng có lẽ cũng chỉ mình Lê Văn Nghĩa…
Tôi nhớ cuối những năm 80 khi Nghĩa in tập truyện hài hước đầu tiên mang tên gọi “Thằng láu cá” thì sau lần phát hành thứ nhất, thấy chất lượng tập sách rất khá, cười rất xôm… tôi liên bàn với Lê Văn Nghĩa “ăn lắm, nối bản ngay đi”. Nghe thế hình như vì thiếu tự tin cho nên Lê Văn Nghĩa cứ phát run phát rét. Sau đó nhờ những người bạn tôi ở Công ty Văn hóa tổng hợp quận 11 mạnh dạn làm điều này có nghĩa là “nối bản” “Thằng láu cá” thêm vài nghìn nữa, và cũng bán cái vèo. Đến lúc ấy Lê Văn Nghĩa mới chợt bàng hoàng hiểu ra được sự ái mộ của đông đảo công chúng đối với truyện của mình là như thế nào…
Cho đến nay, đã thêm 5 tập truyện hài hước nữa (Ôi bóng đá, Hoa hậu phường cây mít, Vua lừa, Đám cưới nàng Thanh Mã, Phá án sextour…) và sắp sửa cho ra mắt thêm hai tập (Tản mạn Tây du, Tuyện tập truyện ngắn). Tôi hiểu rằng giờ đây chẳng cần “tôi xúi” thì những người làm sách cho Nghĩa cũng liên tục nối dài, nhân bản… đều đều những tập sách của anh. Những ai đã từng yêu mến cây bút này vẫn cứ là yêu mến, còn lớp “hậu sinh khả úy” gặp một cái là bén duyên ngay kể như trúng phải miểng Bom cười của Lê Văn Nghĩa.
Quãng năm 1990, một lần giáo sư tiến sĩ Đình Quang, Thứ trưởng Bộ Văn hóa lúc bấy giờ, sang tham dự Hội chợ sách quốc tế tổ chức ở CHLB Đức mới gặp ở đây một cây bút trào phúng cỡ “cây đa cây đề” của thế giới là Azít Nêzin – tác giả của Những người thích đùa. GSTS Đinh Quang đã giới thiệu và tặng Azít Nêzin một tập sách của Lê Văn Nghĩa. Nghe nói ông nhà văn hài hước này vui lắm, sau khi nhờ nghe lược dịch đã liền hoan hỉ nói với GSTS Đình Quang là ngay sau khi về nước (Thổ Nhĩ Kỳ) sẽ liền dịch ngay tập sách này để giới thiệu rộng rãi với thế giới. Rất đáng tiếc là, chưa kịp thực hiện lời hứa thì Azít Nêzin đã từ trần, để tiếc ngẩn ngơ cho đông đảo công chúng và cả chúng ta… mất một nhà văn lớn đã đành mà còn mất một cơ hội giới thiệu dòng văn học trào phúng trẻ của chúng ta là Lê Văn Nghĩa rộng rãi ra thế giới. Âu vậy, nhưng cũng phần nào làm chúng ta hiểu rằng: Giờ đây, Lê Văn Nghĩa đã không chỉ còn bó hẹp trong phạm vi nước ta nữa…
Trong một tâm sự khi được hỏi: “Có dự định theo đuổi nghiệp viết trào phúng suốt đời mình hay không?” thì Lê Văn Nghĩa trả lời rằng: “Tôi nói thật, tôi chưa hề có ý định viết sách trào phúng. Những gì tôi đã in được chỉ là tập hợp những bài viết rải rác đăng trên các báo. Dĩ nhiên, bây giờ, khi làm báo Tuổi Trẻ Cười thì tôi vẫn viết trào phúng. Và cũng có thể là sẽ viết không còn cười nữa”.
Tôi muốn hỏi lại anh rằng: Thật thế chăng, Lê Văn Nghĩa? Hi vọng rằng ở dòng văn học trào phúng, hài hước trẻ của chúng ta hôm nay luôn có Lê Văn Nghĩa, thậm chí luôn có sự tiên phong của anh…
Văn Nghệ Trẻ (20-9-1997)
